home sitemap letter

Znaczenie i symbolika koguta w Polsce i na świecie

Rozpoczynając kampanię informacyjną na temat symbolu koguta chcielibyśmy przybliżyć trochę rolę tego symbolu w aspekcie łowickiej sztuki ludowej. Z różnych źródeł możemy się dowiedzieć, że kogut w Łowiczu oraz jego okolicach był postrzegany jako ten, który posiada niezwykłą moc kreatywną oraz przyczynia się do płodności. Może właśnie dzięki tym cechom pojawiał się na ludowych wycinankach rodem z Łowicza?

    

Powołując się na słowa Piotra Idziaka zawartych w tekście „Kurek na wieży – zwiastun końca świata”, możemy zaobserwować jak duże znaczenie w sensie mentalnym miał kogut w dawnych czasach. Chociażby to, że był on swoistym budzikiem. Przecież kiedyś ludzie nie mieli zegarków tylko o tym, że słońce zaczęło wschodzić informował nas nie kto inny tylko właśnie kogut. Sam często wyjeżdżając poza granice miasta jako młody chłopak doświadczałem tego zjawiska. Dla mnie nie stanowiło to problemu, ponieważ lubię budzić się o świcie, jednak nie wszyscy byli tym zachwyceni. W dalszej części w/w tekstu Piotr Idziak zwraca uwagę na to, że w tamtych czasach „od koguta wiele zależało, co by to było gdyby zaspał?”. Teraz byłoby to nie do pomyślenia. Ludzie przeważnie się spieszą, jeżdżą do pracy, na spotkania, generalnie gdyby teraz kogut – patrz zegarek – nie zapiał to większość z nas zaczęłaby czuć pewien dyskomfort. A jednak wtedy może świat by się nie zawalił? Gdyby kogut nie zapiał, to obudzilibyśmy się później, równie radośni. Rozwój techniki, globalizacja, samonakręcanie się ludzkości powoduje, że zaczynamy żyć pod wielka presją. Z jednej strony stres jest potrzebny, żeby nas motywować do działania. Stres jest dobry jako bodziec. Jednak przekroczenie stresu pozytywnego powoduje stan, który często doprowadza nas do depresji. A  w sumie nie o to w życiu chodzi. Dlatego warto znaleźć moment na to, żeby ten symbol jakim jest kogut pozwolił nam się na chwilę zatrzymać i nabrać powietrza. Tak nabrać świeżego powietrza i trochę zdystansować się od spraw z którymi chcemy sobie poradzić.

Wracając jednak do symbolu koguta w dawnych czasach. „Kogut w polskiej kulturze ludowej uważany był za ptaka nie tylko czujnego ale i przewidującego – przypisywano mu pewną moc wróżebną. Pianie koguta w progu oznaczało rychłe nadejście gości, trzykrotne pianie mogło wróżyć śmierć lub pożar. Pianie koguta zamkniętego na noc w nowo wybudowanym domu zapowiadało pomyślność przyszłym mieszkańcom. Najpewniej kogut przepowiadał pogodę. Jego zachowanie nie określało jednak jaka będzie pogoda, ale zapowiadało jej zmianę.”

Z powyższego tekstu wynika, iż kogut dla poprzednich naszych pokoleń miał kolosalne znaczenie. Był postacią, która zastępowała wróżkę-astrologa czy też meteorologa. Może nas to śmieszyć, jednak ludzie w to wierzyli i kierowali się wskazówkami jakie dawał właśnie kogut. Czym się zatem różni polski kogut przepowiadający pogodę, oczywiście w pewnym sensie, od meteorologa, który nam mówi, że będzie słońce, a jednak pada deszcz? Z reguły mówimy, że eksperci od pogody pomylili się i przechodzimy do porządku dziennego. Zasada jest podobna. Sprawdzalność pogody 75%. Jestem przekonany, że kogut osiągał podobne wyniki, tylko nikt mu za to nie płacił, a wręcz przeciwnie, często kończył w rosole i to nie przypadkiem:).

Ponieważ często używano koguta, tym razem blaszanego koguta umieszczonego na dachu, jako wskaźnika wiatru, możemy w literaturze znaleźć również przysłowia odnoszące się do zmiany zdania: „obraca się jak kurek na wietrze”, lub też „z której strony zawieje, taką ma opcję”. No tak. Te przysłowia funkcjonują do dziś i są bardzo często eksploatowane. Określają jak wiecie zmienność poglądów w zależności od tego co jest dla nas korzystniejsze. Jest to kolejne potwierdzenie tego, że kogut jest obecny w dzisiejszych czasach.

Jednak wracając do symbolu koguta w polskiej kulturze ludowej, Piotr Idziak zwraca uwagę, iż  „symbolika ta odżywała zwłaszcza wiosną”. Warto tutaj dodać, że „podczas niedzieli palmowej, kawalerowie śpiewający pieśni dla wybranek serca obnosili koguta po wsi”. Co ciekawe „zdarzało się, że ptaka wcześniej upijano, zdobiono kolorowymi wstążkami i przytwierdzano do specjalnego wózka z obrotową platformą. Podczas takiej wycieczki przerażony kogut piał w niebogłosy – miało to zapewnić urodzaj na polach i w sypialni. Żywego koguta zastępowano często kukłą, lub wyrabiano jego figurkę z pieczywa, a pianie udawały gliniane gwizdki w kształcie koguta, sprzedawane na odpustach.”


Symbol koguta jak widzicie towarzyszy nam od bardzo dawna. Zapewne niektórzy z Was pamiętają niedzielnego koguta, który swoim pianiem zapraszał nas na Teleranek, i z tego co wiem od innych ludzi, którzy oglądali ten program, był on dla nas symbolem czegoś fajnego, to pianie informowało nas o tym, że znowu możemy się czegoś nowego dowiedzieć. Internetu wtedy nie było, a telewizja była tylko w określonych godzinach. Przecież to on nas zapraszał na Niewidzialną Rękę czy kącik majsterkowicza Adama Słodowego. Dlatego warto go docenić, warto o nim mówić.

Zachęcamy Was bardzo do wypowiedzenia się na temat swoich przemyśleń dotyczących koguta, nie tylko w aspekcie polskiej sztuki ludowej, ale również pokazanie nam wszystkim jakie ma znaczenie symbol koguta w miejscu gdzie w tej chwili jesteście, gdzie żyjecie, niezależnie od długości czy też szerokości geograficznej. Przecież symbol koguta występuje w wielu krajach świata. Poszperajcie trochę, popytajcie i weźcie czynny udział w naszej koguciej kampanii informacyjnej.

Serdecznie pozdrawiamy i zapraszamy do dzielenia się wiedzą na Facebook’u.

Redakcja Nanaelo.

 

Materiał opracowany na podstawie tekstu Piotra Idziaka http://www.wioskitematyczne.org.pl/UserFiles/File/pliki/Referaty/Kurek_na_wiezy_zwiastun_konca_swiata.pdf

 

      

Produktów w koszyku:
0 szt

Łączna wartość zam.
0.00


Do złożenia zamówienia brakuje: 0.00